Sinh viên

Năm nhất Đại học Hà Nội, IELTS và chuyện lên chuyên ngành

Năm 2007, tôi đỗ Đại học Hà Nội. Đó cũng là lần đầu tiên tôi nghe đến hai chữ IELTS.

Cả lớp nghe được, nói được. Chỉ mình tôi thì không. Không nghe, không nói, không viết nổi một câu tiếng Anh cho ra hồn. Tôi vào trường ngoại ngữ với con số 0.

Hết năm nhất, nhiều bạn cùng khóa bỏ cuộc, vì phải có IELTS mới lên được chuyên ngành. Tôi ở lại, đạt IELTS và lên chuyên ngành. Bài này kể tôi làm gì, và quan trọng hơn: bạn đang học năm nhất ở bất kỳ trường nào thì nên bắt đầu từ đâu.

Nếu đến hết năm nhất bạn vẫn chưa có IELTS, bạn còn đường nào không?

Trả lời nhanh:
  • Chuyện năm 2007 là của tôi, không phải quy định hôm nay. Mức điểm và cách xét của Đại học Hà Nội bây giờ bạn phải đọc trên văn bản của trường.
  • Việc đầu tiên của tân sinh viên là biết mình cần gì, trước ngày nào. Mốc lên chuyên ngành và mốc ra trường là hai mốc khác nhau.
  • Năm nhất chỉ có một năm. Đừng để hai tháng đầu trôi qua trong hoang mang.
  • Học lâu mà kẹt thường là chưa biết mình kẹt ở đâu, chứ chưa hẳn là kém.
  • Hạn chế của bài này: tôi không nêu con số nào của trường hiện nay, vì chưa xác minh được.

Vào đại học với con số 0 tiếng Anh thì năm nhất trông thế nào?

Nó trông khá cô đơn.

Nhà tôi nghèo, tôi tự luyện. Tôi mượn của hàng xóm một chiếc cassette để luyện nghe. Từ hồi nhỏ tôi đã quen xin những tờ báo tiếng Anh cũ ở quán tạp hóa về đọc, nên đọc báo cũ là thói quen sẵn có. Nghe thì nhờ băng.

Còn nói thì tôi ra Hồ Gươm. Mỗi ngày tôi lên xe bus số 02, xuống điểm Hai Bà Trưng rồi đi bộ vào Bờ Hồ "săn Tây", tức là bắt chuyện với khách nước ngoài. Bộ đồ hàng hiệu của tôi hồi đó là dép tổ ong, quần ống loe và áo sơ mi màu cháo lòng. Tôi đi một mình, vì tôi là đứa kém nhất lớp.

Tôi nói còn vụng. Nhưng tôi có một thứ mà giờ nhìn lại tôi thấy quý: mỗi ngày đều nói với một người thật, về chuyện thật.

Năm nhất chưa có IELTS có lên được chuyên ngành không?

Đây là câu hỏi các bạn sinh viên hay hỏi, và câu trả lời trung thực là: tùy trường, tùy năm, và tùy quy định đang có hiệu lực.

Năm 2007, điều tôi thấy tận mắt là nhiều bạn bỏ cuộc sau năm nhất vì phải có IELTS mới lên chuyên ngành. Tôi không có số liệu là bao nhiêu bạn, nên không nêu. Bài này cũng không nêu mức điểm năm đó.

Về lý do các bạn bỏ cuộc, đây là nhận định của tôi, không phải khảo sát: không hẳn vì các bạn kém. Nhiều bạn không biết mình kẹt ở đâu, nên học nhiều mà không thấy nhích. Học kiểu đó một năm thì nản là chuyện dễ hiểu. Tôi đã viết về đúng chỗ này ở bài học IELTS mãi không lên band.

Chuyện 2007 và quy định bây giờ khác nhau chỗ nào?

Tôi tách hai thứ này ra để bạn không nhầm.

Điều cần biếtChuyện năm 2007 (trải nghiệm của tôi)Hôm nay (bạn phải tự kiểm)
IELTS để lên chuyên ngànhNhiều bạn cùng khóa phải có IELTS mới lên đượcĐọc quy định hiện hành của trường và khoa
Mức điểmBài này không nêuTôi chưa xác minh được, nên không nêu
Chuẩn đầu ra ngoại ngữ khi tốt nghiệpKhông nằm trong chuyện tôi kể ở đâyCó văn bản riêng, thường là mốc khác với mốc lên chuyên ngành

Về chuẩn đầu ra hiện nay: trường có đăng trang "Quy định chuẩn đầu ra về ngoại ngữ đối với sinh viên đại học hệ chính quy" trên hanu.edu.vn. Khi biên tập bài này (29/09/2026), phần nội dung chi tiết của trang không hiển thị ở bản tôi đọc, nên tôi không trích con số nào. Bạn mở trang đó, hoặc hỏi thẳng khoa, và chụp lại văn bản.

Để có một bức tranh chung ở nhiều trường: VietNamNet ngày 26/09/2024 ghi đa số trường cần IELTS 5.0 để xét chuẩn đầu ra. Đó là số của năm 2024 và của nhiều trường, không thay được quy định của trường bạn. Nếu bạn học NEU, tôi đã đối chiếu riêng ở bài chuẩn đầu ra IELTS NEU.

Tân sinh viên nên hỏi khoa những gì trong tháng đầu tiên?

Danh sách này giúp bạn đỡ phải mò. Hỏi và ghi lại bằng văn bản:

  1. Mốc nào cần chứng chỉ? Lên chuyên ngành, xếp chương trình, hay tốt nghiệp? Mỗi mốc là một hạn khác nhau.
  2. Mức điểm cụ thể là bao nhiêu, và có yêu cầu điểm từng kỹ năng không, hay chỉ điểm tổng?
  3. Chứng chỉ nào được nhận, hình thức thi nào, và có thời hạn hiệu lực không?
  4. Hạn cuối là ngày nào, và thi lúc nào thì kịp nộp?
  5. Nếu chưa đạt thì có đường nào khác (thi nội bộ, học phần hỗ trợ) hay không?

Năm phút hỏi trong tháng đầu rẻ hơn rất nhiều so với việc biết tin vào tháng cuối.

Học IELTS bên ngoài có cần không, hay lớp ở trường là đủ?

Nhiều bạn đã qua một, hai, ba nơi học rồi và hỏi tôi câu này với giọng mệt mỏi. Tôi trả lời thẳng:

  • Bạn có thể không cần thầy ngoài nếu trường có lớp hỗ trợ, bạn tự học đều mỗi ngày, và bạn biết chính xác mình yếu kỹ năng nào. Tôi đã tự luyện như vậy, bằng cassette và Bờ Hồ.
  • Bạn nên nhờ người khác nhìn vào bài của mình nếu Nói và Viết đứng yên dù học đã lâu, vì hai kỹ năng này khó tự chấm. Tự sửa mà không ai chỉ lỗi nào sửa trước, lỗi nào sửa sau thì rất dễ sửa một lúc mười thứ rồi bỏ. Tôi giải thích cách xếp thứ tự ở bài không sửa hết lỗi cùng một lúc.
  • Đừng đăng ký thêm khóa nữa khi bạn chưa trả lời được: kỹ năng nào đang kéo điểm xuống? Đây là câu tôi hỏi trước tiên với mỗi học viên.

Trong lớp của tôi có những bạn sinh viên cần IELTS cho chuyên ngành hoặc để ra trường. Tôi chẩn đoán từng bạn bằng Bandmap, hệ thống chẩn đoán 5 nhóm nguyên nhân kẹt band mà tôi đang phát triển, rồi xếp thứ tự sửa. Tôi không hứa kết quả cho ai, vì mỗi bạn một điểm xuất phát.

Thử ngay (15 phút): lấy giấy, viết ba dòng. Dòng 1: mốc gần nhất cần chứng chỉ của bạn (nếu chưa biết, ghi "chưa biết, sẽ hỏi khoa"). Dòng 2: ngày cuối. Dòng 3: kỹ năng nào bạn sợ nhất. Chụp ảnh tờ giấy, mai mang đi hỏi khoa. Chỉ ba dòng đó đã kéo bạn ra khỏi trạng thái hoang mang.

Nếu năm nhất đã trôi qua một nửa thì sao?

Đừng tính chuyện bù cho đủ. Hãy tính ngược từ hạn cuối: còn bao nhiêu tuần, mỗi tuần dành được bao nhiêu giờ, điểm các kỹ năng đang lệch nhau ra sao. Cách tính này tôi trình bày ở bài học IELTS từ 5.0 lên 6.5 mất bao lâu.

Điều tôi giữ từ năm 2007 đến giờ: IELTS chỉ là điểm chạm, bạn cần một điểm B đủ lớn. Với tôi hồi đó, điểm B là được lên chuyên ngành. Năm 2020, khi ngồi luyện lúc 12 giờ đêm sau ngày thái bì bán nem, điểm B của tôi là một con đường để nuôi gia đình. Chuyện đó tôi đã kể ở bài thái bì bán nem.

Nếu bạn là sinh viên đã học lâu mà chưa biết mình kẹt ở nhóm nguyên nhân nào, bạn có thể xem trang khóa thoát kẹt band, hoặc nhắn tôi qua Zalo kể tình huống của bạn. Không cần quyết định gì hôm nay.

Nguồn tham khảo

Mỗi tuần một thư, cho người đang kẹt band

Một mẹo luyện thi dùng được ngay, một câu chuyện thật từ lớp học hoặc từ những chuyến dẫn khách, và một bài tập nhỏ cho tuần này.

Email của bạn chỉ dùng để gửi bản tin này.